Landschap

Landschappelijk raamwerk

Vergroot afbeelding landschap_raamwerk.jpg Raamwerk

De grootste inspiratie voor de IGS is het huidige landschap. Omdat het huidige landschap de drager is van de stedelijke ontwikkeling is een juiste aanduiding van elk landschapstype belangrijk. In het plangebied komen drie landschapstypen samen:

  • Esdorpenlandschap (Drenthe)
  • Wegdorpenlandschap (Groningen)
  • Ontginningslandschap

l_3_landschappen(1).jpg

Esdorpenlandschap

Vergroot afbeelding l_esdorpenlandschap(1).jpg Esdorpenlandschap

Het esdorpenlandschap is het oudste en meest gevarieerde landschap en dateert van de middeleeuwen. De nederzettingsvorm is het esdorp Roden met agrarische bebouwing rondom de Brink, op de rand van droog bouwland (es) en nat hooiland (beekdal). Naast de es van Roden die inmiddels is bebouwd, zijn een aantal escomplexen rondom het dorp aanwezig: de Esch van Leutingewolde, de Esch van Roderwolde, de Roderesch en de Steenbergeresch.

De escomplexen zijn herkenbaar door de aanwezigheid van een microreliëf in het landschap. Het beekdal en beekdalvlakte zijn het Lieverse Diep, het Peizerdiep en de Steenbergerloop. Het oude cultuurland ligt ten noorden en oosten van Roden en ten westen van Roderesch. Dit typische kleinschalige potkleigebied kenmerkt zich door de aanwezigheid van een grote hoeveelheid sloten en greppels met houtsingels. In het esdorpenlandschap bevinden zich tevens veel lanen en bosopstanden. Het totale karakter is intiem.

Wegdorpenlandschap

Vergroot afbeelding l_wegdorpenlandschap.jpg Wegdorpenlandschap

Het wegdorpenlandschap dateert van na de 12de eeuw en laat een systematisch uitgevoerde lineaire verkaveling zien. Deze nederzettingsvorm is terug te vinden in wegdorp Tolbert, Midwolde, Lettelbert en Oostwold op het lint van Marum naar Groningen.

Het landschap kan worden opgedeeld in twee verschijningsvormen. De eerste is weide met houtsingels op het droge gebied met een zandige ondergrond. Langs de strekvormige kavels staan houtsingels van voornamelijk elzen haaks op de richting van het wegdorp. Het geheel heeft een sterke coulissevorm waardoor het landschap intiem wordt.

De tweede verschijningsvorm is weide op laagveen. Hier is de strekvormige verkaveling niet omgeven door houtsingels, maar door sloten omdat het gebied veel natter is. Door de hoge waterstanden worden de percelen gebruikt als weiland en hooiland. Het Leekstermeer is onderdeel van dit gebied.

Ontginningslandschap

Vergroot afbeelding l_ontginningslandschap.jpg Ontginningslandschap

Het ontginningslandschap is het meest recente en dateert uit de 16de-19de eeuw. De nederzettingsvorm is het ontginningsdorp, vaak in de vorm van een kanaaldorp of lintbebouwing zoals Leek en Zevenhuizen. Soms zijn kleine kernen ontstaan om te profiteren van de handel zoals Nietap. Nieuw-Roden is een compact opgezet ontginningsdorp.

Het landschap kan worden opgedeeld in twee verschijningsvormen. De eerste is de hoogveenontginning, een open akkerbouwgebied dat wordt gekenmerkt door grote maten, rechte lijnen en parallelle wijken. De lintbebouwing varieert hier van aaneengesloten tot transparant en is gecombineerd met kanalen.

De tweede verschijningsvorm is de jonge heide- of veenheideontginning, waarbij de grootschalige openheid wordt afgewisseld met bosopstanden. Hier bevindt zich weinig en voornamelijk agrarische bebouwing.

Hieronder kunt u de kaart met het landschappelijk raamwerk downloaden.

Los van de aanwezigheid van de verschillende landschapstypen vormen de landgoederen het overstijgende kenmerk. Het landgoed Mensinge is gekoppeld aan Roden, het landgoed Nienoord is gekoppeld aan Leek en het landgoed Terheijl heeft een zelfstandige positie, waarbij zowel relaties liggen met Roden als met Leek en Nietap.